Τα SLS (sodium lauryl sulfate) και SLES (sodium laureth sulfate) είναι καθαριστικά που κάνουν πλούσιο αφρό και αφαιρούν πολύ καλά το λίπος από το τριχωτό και τα μαλλιά. Δεν είναι επικίνδυνα, αλλά σε κάποιους αφήνουν τα μαλλιά ξηρά και τραχιά. Ένα σαμπουάν χωρίς θειικά χρησιμοποιεί πιο ήπια καθαριστικά και μπορεί να ταιριάζει σε ξηρά, βαμμένα ή ταλαιπωρημένα μαλλιά. Αν όμως τα μαλλιά σας είναι λιπαρά και είστε ικανοποιημένοι με το σαμπουάν σας, δεν υπάρχει λόγος να το αλλάξετε. Και το «χωρίς SLS» στη συσκευασία δεν σημαίνει πάντα χωρίς θειικά: η απάντηση είναι στη λίστα συστατικών.
Τι κάνουν τα SLS και τα SLES;
Είναι ανιονικά επιφανειοδραστικά: το ένα άκρο του μορίου τους «πιάνει» το λίπος και το άλλο το νερό, οπότε το λίπος φεύγει με το ξέβγαλμα. Σύμφωνα με ανασκόπηση για δερματολόγους (D'Souza και Rathi, 2015):
- Τα lauryl sulfates (sodium, ammonium, TEA-lauryl sulfate) καθαρίζουν πολύ δυνατά, κάνουν πολύ αφρό και ξεβγάζονται εύκολα. Χρησιμοποιούνται συχνά σε σαμπουάν για λιπαρά μαλλιά. Επειδή αφήνουν τα μαλλιά τραχιά, τα σαμπουάν τα συνδυάζουν με πιο ήπια καθαριστικά και μαλακτικά.
- Τα laureth sulfates (sodium, ammonium, TEA-laureth sulfate) καθαρίζουν επίσης καλά, κάνουν αφρό και ταιριάζουν σε κανονικά έως ξηρά μαλλιά.
Ένα σαμπουάν που αφαιρεί όλο το λίπος, γράφουν οι ίδιοι συγγραφείς, αφήνει τα μαλλιά ξηρά, με φριζάρισμα και δύσκολο χτένισμα. Το ζητούμενο είναι να φύγει όσο λίπος χρειάζεται, όχι όλο.
Για την ασφάλεια: η αμερικανική επιτροπή Cosmetic Ingredient Review (CIR) αναφέρει ότι το SLES μπορεί να ερεθίσει το δέρμα και τα μάτια, αλλά δεν προκαλεί αλλεργία, και ότι στην πράξη σπάνια ερεθίζει χάρη στον τρόπο που φτιάχνονται τα προϊόντα. Ένα σαμπουάν μένει λίγο στο κεφάλι και ξεβγάζεται, κάτι που μετράει.
Ποιος μπορεί να προτιμήσει σαμπουάν χωρίς θειικά;
- Ξηρά ή σγουρά μαλλιά, που χάνουν εύκολα την υγρασία τους.
- Βαμμένα ή με περμανάντ μαλλιά. Η ίδια ανασκόπηση σημειώνει ότι για αυτά τα μαλλιά επιλέγονται ήπια καθαριστικά, για να αφαιρείται λιγότερο λίπος.
- Ευαίσθητο τριχωτό που τσούζει ή ξηραίνεται με τα συνηθισμένα σαμπουάν. Αξίζει μια δοκιμή, χωρίς να περιμένετε θαύματα.
Αν έχετε λιπαρό τριχωτό, ένα πιο δυνατό καθαριστικό μπορεί να σας ταιριάζει καλύτερα. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας (AAD) προτείνει να λούζεστε ανάλογα με το πόσο λιπαίνονται τα μαλλιά σας: με λιπαρό τριχωτό ίσως και κάθε μέρα, με ξηρά ή σγουρά μαλλιά όταν χρειάζεται.
Τι δεν σημαίνει το «sulfate-free»;
Δεν σημαίνει «χωρίς καθαριστικά». Κάθε σαμπουάν έχει επιφανειοδραστικά. Τα πιο ήπια που θα δείτε στη θέση των θειικών είναι, για παράδειγμα, τα sodium cocoyl isethionate, sodium cocoyl glutamate, sodium lauroyl sarcosinate, οι γλυκοζίτες (lauryl glucoside, coco-glucoside, caprylyl/capryl glucoside) και η cocamidopropyl betaine. Η ανασκόπηση αναφέρει ότι τα αμφοτερικά, όπως οι betaines, χρησιμοποιούνται στα βρεφικά σαμπουάν γιατί δεν τσούζουν τα μάτια.
Δεν σημαίνει «χωρίς άρωμα». Πολλά σαμπουάν χωρίς θειικά έχουν parfum ή αιθέρια έλαια.
Δεν θεραπεύει. Ένα σαμπουάν χωρίς θειικά δεν αντιμετωπίζει από μόνο του την πιτυρίδα ή την τριχόπτωση.
«Χωρίς SLS» δεν είναι το ίδιο με «χωρίς θειικά». Σε ελληνικά ηλεκτρονικά καταστήματα βρήκαμε σαμπουάν που προβάλλονται ως «SLS-free» ή «χωρίς SLS/SLES» και έχουν στη λίστα TEA-lauryl sulfate ή ammonium laureth sulfate. Είναι κι αυτά θειικά, απλώς με άλλο όνομα. Αν σας ενδιαφέρει να μην έχει καθόλου θειικά, ψάξτε στη λίστα για τη λέξη «sulfate».
Το σαμπουάν Argital για κανονικά και ξηρά μαλλιά καθαρίζει με sodium cocoyl glutamate και γλυκοζίτες, χωρίς θειικά. Έχει και οινόπνευμα και αιθέρια έλαια (ylang ylang, λεβάντα, γαρίφαλο, πατσουλί), οπότε δεν είναι η πρώτη επιλογή αν είστε αλλεργικοί σε αρώματα. Η HairPop! Clean Bar της PELION είναι σαμπουάν σε μπάρα με βάση το sodium cocoyl isethionate, επίσης χωρίς θειικά, με άρωμα και έλαιο δεντρολίβανου.
Πώς διαβάζω τη λίστα ενός σαμπουάν;
- Το πρώτο καθαριστικό μετά το νερό είναι το κύριο. Σύμφωνα με τους D'Souza και Rathi, το καθαριστικό που γράφεται πρώτο είναι σε μεγαλύτερη ποσότητα, και το δεύτερο μπαίνει για να «μαλακώσει» το πρώτο.
- Ψάξτε τη λέξη «sulfate». Sodium lauryl sulfate, sodium laureth sulfate, ammonium lauryl ή laureth sulfate, TEA-lauryl sulfate, sodium coco-sulfate: όλα είναι θειικά.
- Μην μπερδευτείτε με παρόμοια ονόματα. Τα sulfosuccinates (π.χ. disodium laureth sulfosuccinate) και οι sultaines (π.χ. cocamidopropyl hydroxysultaine) είναι διαφορετικές ουσίες. Η ανασκόπηση κατατάσσει τα sulfosuccinates σε ξεχωριστή ομάδα και τις sultaines στα αμφοτερικά.
- Κοιτάξτε το τέλος της λίστας για parfum και αλλεργιογόνα όπως linalool και limonene, αν το τριχωτό σας είναι ευαίσθητο.
Περισσότερα για τη λίστα συστατικών θα βρείτε στο άρθρο μας πώς διαβάζω την ετικέτα ενός καλλυντικού.
Λίγες συμβουλές για το λούσιμο
Η AAD προτείνει:
- Βάζετε το σαμπουάν κυρίως στο τριχωτό, όχι σε όλο το μήκος. Έτσι καθαρίζετε το λίπος και τα υπολείμματα χωρίς να ξηραίνετε πολύ τα μαλλιά.
- Χρησιμοποιείτε conditioner μετά το λούσιμο, για ενυδάτωση και εύκολο χτένισμα. Αν τα μαλλιά σας είναι λεπτά ή ίσια, βάλτε τον στις άκρες.
Γρήγορος έλεγχος στο ράφι
- Ποιο είναι το πρώτο καθαριστικό στη λίστα;
- Υπάρχει η λέξη «sulfate» οπουδήποτε, παρά το «χωρίς SLS» μπροστά;
- Έχει parfum ή αιθέρια έλαια, αν το τριχωτό σας είναι ευαίσθητο;
- Ταιριάζει στον τύπο των μαλλιών σας (λιπαρά, ξηρά, βαμμένα);
Πότε να δείτε δερματολόγο
Αν το τριχωτό σας φαγουρίζει, κοκκινίζει ή ξεφλουδίζει έντονα και δεν βελτιώνεται όταν αλλάξετε σαμπουάν, αν βγάζετε εξάνθημα στο μέτωπο, στον λαιμό ή πίσω από τα αυτιά, ή αν παρατηρήσετε ότι πέφτουν περισσότερα μαλλιά από το συνηθισμένο, μιλήστε με δερματολόγο. Η πιτυρίδα, η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και η τριχόπτωση έχουν δικές τους θεραπείες, και ένα σαμπουάν είναι καλλυντικό.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί το σαμπουάν χωρίς θειικά κάνει λιγότερο αφρό;
Γιατί τα θειικά είναι από τα καθαριστικά που κάνουν τον πιο πλούσιο αφρό. Ο αφρός όμως δεν δείχνει πόσο καλά καθαρίζει ένα σαμπουάν. Αν χρειάζεται, λούστε δεύτερη φορά με λίγη ποσότητα.
Θα ξεθωριάσει λιγότερο η βαφή μου;
Τα ήπια καθαριστικά αφαιρούν λιγότερο λίπος, γι' αυτό προτείνονται για βαμμένα μαλλιά. Πόσο θα κρατήσει το χρώμα εξαρτάται όμως και από τη βαφή, τον ήλιο, το ζεστό νερό και το πόσο συχνά λούζεστε.
Είναι επικίνδυνα τα SLS και SLES;
Όχι. Η CIR τα θεωρεί ασφαλή όπως χρησιμοποιούνται στα καλλυντικά, με την προϋπόθεση ότι το προϊόν είναι φτιαγμένο ώστε να μην ερεθίζει. Το «χωρίς θειικά» είναι θέμα προτίμησης και τύπου μαλλιών, όχι ασφάλειας.
Πηγές: D'Souza P, Rathi SK, Shampoo and Conditioners: What a Dermatologist Should Know?, Indian J Dermatol 2015, Cosmetic Ingredient Review, Final report of the amended safety assessment of sodium laureth sulfate and related salts of sulfated ethoxylated alcohols, Int J Toxicol 2010, Cosmetic Ingredient Review, Final report on the safety assessment of sodium cetearyl sulfate and related alkyl sulfates as used in cosmetics, Int J Toxicol 2010, American Academy of Dermatology, Tips for healthy hair.
