Ένα αποσμητικό περιορίζει ή καλύπτει τη μυρωδιά του ιδρώτα. Ένα αντιιδρωτικό μειώνει τον ίδιο τον ιδρώτα, συνήθως με άλατα αλουμινίου. Τα περισσότερα «φυσικά» αποσμητικά δεν έχουν αλουμίνιο, άρα δεν θα σας κρατήσουν στεγνούς, μόνο θα βοηθήσουν με τη μυρωδιά. Αν σκέφτεστε να αλλάξετε από φόβο για τον καρκίνο, καλό είναι να ξέρετε ότι οι μεγάλοι οργανισμοί για τον καρκίνο δεν βρίσκουν τέτοια σχέση. Αν αλλάξετε για άλλους λόγους, προσέξτε τη μαγειρική σόδα και το άρωμα, που μπορεί να ενοχλήσουν το δέρμα.
Ποια η διαφορά αποσμητικού και αντιιδρωτικού;
Ο ιδρώτας από μόνος του δεν μυρίζει. Σύμφωνα με το DermNet, η μυρωδιά προκύπτει όταν τα βακτήρια που ζουν φυσιολογικά στο δέρμα διασπούν τον ιδρώτα, το σμήγμα και την κερατίνη. Στη μασχάλη υπάρχουν και οι αποκρινείς αδένες, που μετά την εφηβεία βγάζουν πιο παχύρρευστο ιδρώτα, και αυτός είναι η κύρια πηγή της έντονης μυρωδιάς.
- Αποσμητικό: δεν σταματά τον ιδρώτα. Καλύπτει τη μυρωδιά ή εμποδίζει τα βακτήρια να τη δημιουργήσουν.
- Αντιιδρωτικό: τα άλατα αλουμινίου (π.χ. aluminium chlorohydrate) κλείνουν προσωρινά τους πόρους των ιδρωτοποιών αδένων, οπότε βγαίνει λιγότερος ιδρώτας. Πολλά αντιιδρωτικά έχουν και αποσμητική δράση.
Στην ετικέτα, ψάξτε στη λίστα συστατικών για λέξεις που αρχίζουν με «aluminium» ή «alum». Οι αποσμητικοί κρύσταλλοι, για παράδειγμα, είναι συνήθως στύψη (potassium alum), δηλαδή κι αυτοί άλας αλουμινίου, ακόμη κι αν πωλούνται ως «φυσικοί».
Είναι ασφαλή τα άλατα αλουμινίου;
Η Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτών της ΕΕ (SCCS) εξέτασε το θέμα με νέα δεδομένα από μελέτη σε ανθρώπους και κατέληξε το 2020 ότι οι ενώσεις αλουμινίου είναι ασφαλείς σε συγκέντρωση αλουμινίου έως 6,25% στα αποσμητικά και αντιιδρωτικά που δεν είναι σπρέι και έως 10,60% στα σπρέι. Η επιτροπή σημείωσε επίσης ότι η καθημερινή χρήση καλλυντικών δεν προσθέτει σημαντικά στο αλουμίνιο που παίρνει το σώμα από άλλες πηγές, κυρίως από τις τροφές.
Για τον καρκίνο του μαστού:
- Το Cancer Research UK γράφει ότι τα αποσμητικά και τα αντιιδρωτικά δεν αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου και ότι οι καλύτερες μελέτες δεν δείχνουν σχέση με το αλουμίνιο.
- Η American Cancer Society αναφέρει μια μελέτη όπου απορροφήθηκε από το δέρμα μόνο το 0,012% του αλουμινίου ενός αντιιδρωτικού. Αναφέρει επίσης ότι κανένας μεγάλος οργανισμός (IARC, NTP, FDA) δεν έχει βρει πειστικά στοιχεία για σχέση με τον καρκίνο.
Αν λοιπόν σας ταιριάζει ένα αντιιδρωτικό, δεν χρειάζεται να το αλλάξετε για αυτόν τον λόγο. Αν ο δερματολόγος σας σάς έχει πει να αποφεύγετε το αλουμίνιο, όπως συμβαίνει στην πυώδη ιδραδενίτιδα σύμφωνα με το DermNet, ακολουθήστε τη δική του οδηγία.
Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένα «φυσικό» αποσμητικό;
Μπορεί να περιορίσει τη μυρωδιά: με ουσίες που εμποδίζουν τα βακτήρια ή τα ένζυμά τους (π.χ. triethyl citrate), με άλατα ψευδαργύρου, με άμυλα που απορροφούν την υγρασία στην επιφάνεια, ή απλώς με άρωμα.
Δεν μπορεί να σας κρατήσει στεγνούς όπως ένα αντιιδρωτικό. Χωρίς άλατα αλουμινίου, ο ιδρώτας θα βγαίνει κανονικά.
Και «φυσικό» δεν σημαίνει «χωρίς αλλεργίες». Στη βιβλιογραφία υπάρχουν περιστατικά αλλεργικής δερματίτιδας από φυσικά αποσμητικά: τέσσερα άτομα με αλλεργία σε εκχύλισμα λειχήνα (J Am Acad Dermatol, 2006) και ένα με αλλεργία στο zinc ricinoleate (Contact Dermatitis, 2024). Τα αιθέρια έλαια και το άρωμα μπορούν επίσης να προκαλέσουν αλλεργία.
Το Ultra Care σε σπρέι της BioNike δεν έχει άλατα αλουμινίου, άρωμα ή οινόπνευμα, και η μυρωδιά αντιμετωπίζεται με triethyl citrate. Είναι μια επιλογή για όσους έχουν ευαίσθητο δέρμα. Το Oriental Musk της PELION είναι balm που απλώνεται με τα δάχτυλα: έχει μαγειρική σόδα, άμυλα ρυζιού και καλαμποκιού, βούτυρο καριτέ και άρωμα μόσχου μαζί με αιθέρια έλαια λεβάντας και τεϊόδεντρου. Όπως γράφει και το ίδιο το κατάστημα, βοηθά με τη μυρωδιά και την υγρασία στην επιφάνεια, όχι με τον ιδρώτα.
Γιατί κάποιους τους ενοχλεί η μαγειρική σόδα;
Η μαγειρική σόδα (sodium bicarbonate) είναι αλκαλική: ένα διάλυμά της έχει pH γύρω στο 8,3. Η επιφάνεια του δέρματος είναι όξινη, με μέσο pH κάτω από 5 σύμφωνα με μελέτη 330 ατόμων. Στη μασχάλη, όπου το δέρμα είναι λεπτό και τρίβεται, αυτή η διαφορά μπορεί να ενοχλήσει κάποιους. Αν μετά την αλλαγή δείτε κοκκίνισμα, κάψιμο ή φαγούρα:
- σταματήστε το προϊόν και αφήστε το δέρμα να ηρεμήσει,
- δοκιμάστε μια σύνθεση χωρίς sodium bicarbonate και χωρίς άρωμα,
- μην το βάζετε αμέσως μετά το ξύρισμα, και απλώστε το πάντα σε καθαρό και στεγνό δέρμα.
Υπάρχει «περίοδος αποτοξίνωσης» όταν αλλάζετε;
Θα διαβάσετε συχνά ότι η μασχάλη χρειάζεται εβδομάδες για να «αποτοξινωθεί». Δεν βρήκαμε έρευνα που να το στηρίζει. Η American Cancer Society εξηγεί ότι οι ιδρωτοποιοί αδένες υπάρχουν κυρίως για να δροσίζουν το σώμα, όχι για να βγάζουν τοξίνες, που απομακρύνονται κυρίως από το συκώτι και τα νεφρά.
Αυτό που αλλάζει στην πράξη είναι απλό: αν σταματήσετε ένα αντιιδρωτικό, θα ιδρώνετε όσο ιδρώνατε πριν το χρησιμοποιήσετε. Δώστε στον εαυτό σας λίγο χρόνο να βρει το προϊόν και τη ρουτίνα που σας ταιριάζει, και στον καυτό κυπριακό καλοκαίρι έχετε μαζί ένα δεύτερο μπλουζάκι.
Γρήγορος έλεγχος στο ράφι
- Θέλετε λιγότερο ιδρώτα ή μόνο λιγότερη μυρωδιά; Για τον ιδρώτα χρειάζεστε αντιιδρωτικό.
- Υπάρχει «aluminium» ή «alum» στη λίστα;
- Έχει sodium bicarbonate; Αν το δέρμα σας είναι ευαίσθητο, προτιμήστε χωρίς.
- Έχει «parfum» ή αιθέρια έλαια;
- Το δοκιμάσατε πρώτα σε μικρό σημείο για λίγες μέρες;
Πότε να δείτε γιατρό
Σύμφωνα με το NHS, αν ξαφνικά αρχίσετε να ιδρώνετε πολύ περισσότερο από ό,τι συνήθως, ή αν η μυρωδιά δεν βελτιώνεται με όσα κάνετε μόνοι σας, μιλήστε με τον γιατρό σας. Ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει πιο δυνατά αντιιδρωτικά, και για την υπερβολική εφίδρωση υπάρχουν θεραπείες. Δείτε επίσης δερματολόγο αν έχετε εξάνθημα, φουσκάλες ή πρήξιμο στη μασχάλη που δεν περνά όταν σταματήσετε το προϊόν.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να βάζω αντιιδρωτικό και αποσμητικό μαζί;
Ναι. Το DermNet προτείνει να μπαίνει το αντιιδρωτικό το βράδυ σε στεγνό δέρμα, γιατί στον ύπνο ιδρώνουμε λιγότερο και έτσι δουλεύει καλύτερα και ερεθίζει λιγότερο. Το πρωί μπορείτε να βάλετε ένα αποσμητικό. Δεν χρειάζεται να διαλέξετε ένα από τα δύο.
Οι αποσμητικοί κρύσταλλοι είναι «χωρίς αλουμίνιο»;
Συνήθως όχι. Οι περισσότεροι είναι στύψη (potassium alum ή ammonium alum), που είναι άλας αλουμινίου. Ελέγξτε τη λίστα συστατικών.
Γιατί μου ζητούν να μη βάλω αποσμητικό τη μέρα της μαστογραφίας;
Σύμφωνα με την American Cancer Society, πολλά τέτοια προϊόντα έχουν αλουμίνιο, που στη μαστογραφία μπορεί να φανεί σαν μικρές λευκές κουκκίδες και να μπερδέψει τον γιατρό. Δεν σημαίνει ότι το αλουμίνιο είναι επικίνδυνο, απλώς ότι αλλοιώνει την εικόνα.
Πηγές: SCCS, Opinion on the safety of aluminium in cosmetic products (SCCS/1613/19, τελική έκδοση 3–4 Μαρτίου 2020), Cancer Research UK, Do cosmetics cause cancer?, American Cancer Society, Antiperspirants and Breast Cancer Risk, DermNet, Antiperspirant, DermNet, Bromhidrosis, NHS, Body odour, Sheu M κ.ά., Allergic contact dermatitis from a natural deodorant, J Am Acad Dermatol 2006, Samaran Q κ.ά., Allergic contact dermatitis to zinc ricinoleate in a «natural» deodorant, Contact Dermatitis 2024, Lambers H κ.ά., Natural skin surface pH is on average below 5, Int J Cosmet Sci 2006, PubChem, Sodium bicarbonate (pH).
