Αν το δέρμα σας τσούζει, κοκκινίζει ή φαγουρίζει με τα περισσότερα προϊόντα, η καλύτερη ενυδατική είναι συνήθως η πιο απλή: χωρίς άρωμα, με λίγα και γνωστά ενυδατικά συστατικά, όπως γλυκερίνη, υαλουρονικό οξύ, κεραμίδια και βούτυρο καριτέ. Η λίστα συστατικών (INCI) στη συσκευασία σάς λέει περισσότερα από τις διαφημιστικές φράσεις μπροστά. Και πριν βάλετε κάτι καινούργιο στο πρόσωπο, δοκιμάστε το σε ένα μικρό σημείο για μερικές μέρες.
Τι σημαίνει «ευαίσθητο δέρμα»;
Δεν είναι ιατρική διάγνωση. Σύμφωνα με το DermNet, είναι όρος της καθημερινότητας για δέρμα που ανέχεται λιγότερο τα καλλυντικά και τα προϊόντα περιποίησης. Σε έρευνες, περίπου 1 στις 2 γυναίκες και 4 στους 10 άνδρες λένε ότι έχουν ευαίσθητο δέρμα.
Συνήθως εκδηλώνεται με τσούξιμο, κάψιμο ή φαγούρα, μερικές φορές με κοκκίνισμα ή ξηρότητα. Συχνά αφορά μόνο το πρόσωπο, και ιδιαίτερα τα βλέφαρα. Το ίδιο προϊόν που δεν σας ενοχλεί στα χέρια μπορεί να σας ενοχλεί στο πρόσωπο.
Πίσω από το «ευαίσθητο δέρμα» μπορεί να κρύβονται και πράγματα που θέλουν γιατρό, όπως ροδόχρους νόσος, έκζεμα ή αλλεργία σε κάποιο συστατικό. Αν έχετε διαγνωσμένη πάθηση ή συμπτώματα που δεν περνούν, ο δερματολόγος είναι ο σωστός άνθρωπος. Το άρθρο αυτό αφορά την καθημερινή περιποίηση, όχι τη θεραπεία.
Γιατί το άρωμα είναι το πρώτο που κοιτάμε;
Επειδή τα αρωματικά συστατικά είναι από τις πιο συνηθισμένες αιτίες αλλεργικής αντίδρασης από επαφή. Σύμφωνα με το DermNet, η αλλεργία στο άρωμα είναι η δεύτερη πιο συχνή μετά το νικέλιο και αφορά περίπου 1% των ενηλίκων. Η Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτών της ΕΕ (SCCS) κατέγραψε το 2011 82 αρωματικές ουσίες που είναι αποδεδειγμένα αλλεργιογόνα, ανάμεσά τους και 28 φυσικά εκχυλίσματα.
Δύο πράγματα που αξίζει να ξέρετε:
- «Φυσικό» δεν σημαίνει «ήπιο». Τα αιθέρια έλαια και τα φυτικά εκχυλίσματα έχουν κι αυτά αρωματικές ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία.
- «Fragrance-free» και «unscented» δεν είναι το ίδιο. Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας (AAD) εξηγεί ότι ένα προϊόν «unscented» μπορεί να περιέχει ουσίες που καλύπτουν τη μυρωδιά των άλλων συστατικών, και αυτές μπορεί να ερεθίσουν το ευαίσθητο δέρμα. Ψάξτε για «fragrance-free» ή «χωρίς άρωμα».
Πώς διαβάζω τη λίστα συστατικών (INCI);
Η λίστα είναι υποχρεωτική για κάθε καλλυντικό στην ΕΕ και γράφεται με διεθνή ονόματα. Τι να ψάξετε:
1. «Parfum» ή «Fragrance». Αν το δείτε, το προϊόν έχει άρωμα, φυσικό ή συνθετικό.
2. Ονόματα αλλεργιογόνων αρωματικών ουσιών. Σύμφωνα με τον Κανονισμό για τα καλλυντικά, ορισμένες αρωματικές ουσίες πρέπει να γράφονται ξεχωριστά στη λίστα όταν ξεπερνούν το 0,001% σε προϊόντα που μένουν στο δέρμα (όπως μια κρέμα) ή το 0,01% σε προϊόντα που ξεπλένονται. Συνηθισμένα παραδείγματα είναι τα linalool, limonene, citral, geraniol, citronellol, eugenol και coumarin. Αν γνωρίζετε από τεστ επιθέματος ότι είστε αλλεργικοί σε κάποιο, αυτό είναι το σημείο που θα το βρείτε.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1545 επεκτείνει τη λίστα των αρωματικών ουσιών που πρέπει να αναγράφονται. Τα νέα προϊόντα πρέπει να τη τηρούν από τις 31 Ιουλίου 2026 και όλα τα προϊόντα στα ράφια έως τις 31 Ιουλίου 2028. Οπότε μέσα στα επόμενα χρόνια θα βλέπετε περισσότερα ονόματα στις ετικέτες, κάτι που βοηθά όσους έχουν αλλεργία.
3. Αιθέρια έλαια. Γράφονται συνήθως με το λατινικό όνομα του φυτού και τη λέξη «oil», για παράδειγμα Lavandula Angustifolia Oil. Αν το δέρμα σας αντιδρά εύκολα, προτιμήστε προϊόντα χωρίς αυτά.
4. Οινόπνευμα. Η AAD συστήνει σε όσους έχουν ξηρό δέρμα να αποφεύγουν προϊόντα με οινόπνευμα (alcohol denat.) και άρωμα.
Ποια συστατικά είναι χρήσιμα;
Η AAD προτείνει για το ξηρό δέρμα κρέμες με ένα ή περισσότερα από αυτά τα συστατικά:
- Γλυκερίνη (glycerin) και υαλουρονικό οξύ (hyaluronic acid, sodium hyaluronate): τραβούν και κρατούν νερό στην επιφάνεια του δέρματος.
- Βούτυρο καριτέ (shea butter), έλαιο jojoba, διμεθικόνη (dimethicone): μαλακώνουν το δέρμα και μειώνουν την απώλεια νερού.
- Βαζελίνη (petrolatum) και ορυκτέλαιο (mineral oil): σχηματίζουν μια λεπτή στρώση που κρατά την υγρασία, αν και κάποιοι βρίσκουν βαριά την υφή τους στο πρόσωπο.
Στη λίστα θα δείτε συχνά και κεραμίδια (ceramide NP, ceramide NG κ.ά.). Είναι λιπίδια που υπάρχουν φυσικά στην εξωτερική στιβάδα του δέρματος, και πολλές κρέμες για ευαίσθητο δέρμα τα περιέχουν.
Η AAD σημειώνει επίσης ότι οι κρέμες δίνουν περισσότερη ενυδάτωση από τις λοσιόν. Για πολύ ξηρό δέρμα, μια πλουσιότερη κρέμα είναι συνήθως καλύτερη επιλογή.
Η Defence Hydra Light, για παράδειγμα, συνδυάζει υαλουρονικό οξύ, ceramide NG, βούτυρο καριτέ και έλαιο jojoba, χωρίς άρωμα και συντηρητικά, και είναι ελεγμένη για νικέλιο. Η Hydro-Nourishing Cream της ίδιας σειράς είναι πιο πλούσια, με υαλουρονικό οξύ σε πέντε μοριακά βάρη, καρνοσίνη και βούτυρο καριτέ, επίσης χωρίς άρωμα και συντηρητικά.
Πώς δοκιμάζω ένα νέο προϊόν;
Η AAD προτείνει ένα απλό τεστ στο σπίτι πριν βάλετε κάτι καινούργιο στο πρόσωπο:
- Βάλτε λίγο προϊόν σε ένα σημείο στο μέγεθος κέρματος, όπου δεν θα σκουπιστεί, όπως η εσωτερική πλευρά του βραχίονα ή το εσωτερικό του αγκώνα.
- Επαναλάβετε δύο φορές την ημέρα για 7 έως 10 ημέρες, στην ποσότητα που θα βάζατε κανονικά.
- Αν δεν δείτε κοκκίνισμα, φαγούρα ή πρήξιμο, μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε.
- Αν αντιδράσει, ξεπλύνετε απαλά και μην το ξαναχρησιμοποιήσετε.
Αυτό δεν είναι το ίδιο με το τεστ επιθέματος (patch test) που κάνει ο δερματολόγος για να βρει σε ποια ουσία είστε αλλεργικοί. Αν αντιδράτε συχνά σε προϊόντα και δεν ξέρετε γιατί, αξίζει να το ζητήσετε.
Γιατί λιγότερα προϊόντα είναι καλύτερα;
Κάθε νέο προϊόν είναι και μια νέα πιθανή πηγή ερεθισμού. Το DermNet σημειώνει ότι όσοι έχουν ξηρό δέρμα συχνά δοκιμάζουν πολλά προϊόντα μαζί για να το βελτιώσουν, και μπορεί έτσι να καταλήξουν με ερεθισμό από επαφή. Για ευαίσθητο δέρμα, το ίδιο DermNet προτείνει ήπιο καθαριστικό χωρίς σαπούνι, μη ερεθιστική ενυδατική και αντηλιακό.
Μια απλή ρουτίνα:
- Πρωί: ήπιο καθάρισμα ή μόνο νερό, ενυδατική, αντηλιακό.
- Βράδυ: ήπιο καθάρισμα, ενυδατική.
- Ένα νέο προϊόν τη φορά, ώστε αν κάτι σας ενοχλήσει να ξέρετε τι φταίει.
Γρήγορος έλεγχος στο ράφι
- Γράφει «fragrance-free» ή «χωρίς άρωμα»; Όχι μόνο «unscented».
- Δεν υπάρχει «parfum» ή αιθέρια έλαια στη λίστα;
- Έχει γλυκερίνη, υαλουρονικό οξύ, κεραμίδια ή βούτυρο καριτέ;
- Είναι κρέμα και όχι λεπτόρρευστη λοσιόν, αν το δέρμα σας είναι πολύ ξηρό;
- Το δοκιμάσατε πρώτα σε μικρό σημείο;
Πότε να δείτε δερματολόγο
Αν έχετε έκζεμα, ροδόχρου νόσο ή άλλη διαγνωσμένη πάθηση, αν το κοκκίνισμα ή η φαγούρα δεν περνούν όταν σταματήσετε ένα προϊόν, αν βγάζετε φουσκάλες, πρήξιμο ή εξάνθημα, ή αν αντιδράτε σε σχεδόν όλα τα προϊόντα. Ο δερματολόγος μπορεί να βρει την αιτία και να σας πει τι να αποφεύγετε. Μια ενυδατική κρέμα είναι καλλυντικό και δεν αντικαθιστά τη θεραπεία.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι τα «υποαλλεργικά» προϊόντα ασφαλή για μένα;
Η λέξη «υποαλλεργικό» δεν εγγυάται ότι δεν θα αντιδράσετε. Πιο χρήσιμο είναι να διαβάσετε τη λίστα συστατικών, να αποφύγετε το άρωμα και όσες ουσίες ξέρετε ότι σας ενοχλούν, και να κάνετε το τεστ των 7 έως 10 ημερών.
Μπορώ να χρησιμοποιώ την ίδια κρέμα πρωί και βράδυ;
Ναι. Πολλοί με ευαίσθητο δέρμα χρησιμοποιούν μία ελαφριά κρέμα το πρωί κάτω από το αντηλιακό και την ίδια, ή μια πιο πλούσια, το βράδυ. Λιγότερα προϊόντα σημαίνει λιγότερες πιθανότητες ερεθισμού.
Τι σημαίνει «ελεγμένο για νικέλιο»;
Ότι ο παρασκευαστής έχει ελέγξει το προϊόν για ίχνη νικελίου. Το νικέλιο είναι η πιο συχνή αιτία αλλεργίας από επαφή, οπότε η ένδειξη ενδιαφέρει κυρίως όσους ξέρουν ότι είναι αλλεργικοί σε αυτό.
Πηγές: Κανονισμός (ΕΚ) 1223/2009 για τα καλλυντικά προϊόντα (άρθρο 19 και Παράρτημα III), Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1545 της Επιτροπής (επισήμανση αλλεργιογόνων αρωματικών ουσιών), DermNet, Sensitive skin, DermNet, Fragrance allergy, American Academy of Dermatology, Dermatologists' top tips for relieving dry skin, American Academy of Dermatology, How to test skin care products.
